Belgesel Çeşitleri

Temmuz 7, 2007 at 1:57 am Yorum yapın

vertov-negro.jpgHaber Belgeseli
Haber niteliğindeki bir olayın, sade ve olayın gelişim safhalarını değiştirmeden direk olarak verildiği belgesellerdir. Günlük olaylardan kaynaklanan belgelerin derlenerek derinlemesine bahsi geçen konunun araştırılması ve ilgili belgelerin kaynak olarak ispatlanmasından yola çıkılarak hazırlanır. Sonuç seyirciye bırakılır, yorum yapılamaz. Geleceğe yönelik varsayımlara da dikkat edilerek hazırlanır.

Gerçekleri gizlemeden objektif bir bakış açısıyla gözler önüne serildiği belgesel türüdür. (2)

Haber belgeselinin bir amacı da, toplumu oluşturan bireyler arasında sosyal bağların güçlenmesi ve bozulan bağların yeniden kurulmasıdır. Haber belgeseli güncel olayları en kısa zaman ve yoldan anlatan iletişim aracıdır. (1)

Haber belgeselin etkisi, kullanılan gerçek belgelerle orantılıdır. Eğitici bir amaç da içeren haber belgeseli, zekaya seslenir. Belki bu nedenden insanları yönlendiren tüm görüşleri ortaya koymak gerekir. (3)

Haber belgeselinde karşı görüşler de ayrıntılı bir biçimde yer almalıdır. (2)

Genelde teknik kalite ve sanatsal yorumlar aranmaz. Bahsi geçen yerin veya kişinin tanınır olması, bilgi vermesi ve belge içermesi haber belgeselinde kullanılması için yeterlidir.

Örnek
Sarı Zeybek / Can DÜNDAR
Kaynak
(1) Belgesel Sinema / Bilgin ADALI
(2) Belgesel Filmin Yapısal Gelişimi ve Türkiye’ye yansıması / Yrd. Doç. Dr. Simten GÜNDEŞ ÖNGÖREN
(3) How to Make Documentaries for Video 1983 / Mike WOLVERTON

Gezi Belgeseli

Güncel olayların geçtiği veya genellikle dünya üzerindeki fazla bilinmeyen bölgelerin tanıtımını yapan filmler gezi belgeselidir. Belgesel filmlerin önemli bir dalıdır. Bahsi geçen bölgenin tam anlamıyla belgelenmesi ilkesine dayanır. Bu nedenle konunun derinlemesine araştırılması ve göstermek yerine ne olduğunu anlatmak ilkesinin uygulanması gerekir.

Belgelerde yer alan unsurların anlatılması yerine ekibin bu bölgede yaşaması, gezmesi ve görmesi, değişik zamanlarda o bölgede bulunması ve belgelemesi gerekir. Bu sayede zaman kavramını anlatmak ve değişik zamanlarda o bölgenin özelliklerinin değişiminin gösterilmesi sağlanabilir. Örnek olarak Bodrum ilçesinin belgeselinde, sadece kış mevsiminin işlenmesi o bölgeyi yanlış veya eksik tanıtmak demektir.

Tanıtım, bilgi vermek ve olayları yansıtmak amacıyla yapılırlar. Tanıtılacak bölgenin en belirgin özellikleri vurgulanır. Görüntü elemanına yardımcı olmak ve bir boyut kazandırmak amacıyla oyuncu öğesi kullanılabilir. Bölgenin görüntülenmesi, ses ve doğru renk unsurları önemlidir. Bunlar gezi belgesellerinin genel özellikleridir.

Örnek
Haberci / Coşkun ARAL
Kaynak
Belgesel Filmin Yapısal Gelişimi ve Türkiye’ye Yansıması
Yrd. Doç. Dr. Simten GÜNDEŞ ÖNGÖREN

Toplumsal Belgeseller
Toplum yaşamı ve geleceğiyle ilgili sorunları tam bir sorumluluk bilinci içinde, yorum yapmadan ortaya koyan belgesel film türüdür. Toplumsal davranışların, eylemlerin ardındaki gerçekleri yasal sınırlar içerisinde araştırarak, bu araştırmanın sonuçlarını belgelerle anlatma şeklidir. Yüzeysel veya bölgesel tepkiler konu olarak işlenirken, sanki bizim de veya sizinde başınıza gelebilir şeklinde düşsel bir etki katılabilir. Karşılaştırma yapılabilir.

Toplumsal belgesel filmler insan ilişkilerindeki yüzeysel reaksiyonları ve büyüleyici görüşleri ilgi alanı dahiline almaktadır.
Kaynak
Belgesel Filmin Yapısal Gelişimi ve Türkiye’ye yansıması
Yrd. Doç. Dr. Simten GÜNDEŞ ÖNGÖREN

Araştırma Belgeseli

Araştırmanın konusunu, araştırmacının ilgilendiği konuyu film aracılığıyla açık seçik bir yaklaşımla sergilemeye çalıştığı, sanatsal yönü önem taşımayan, yalın ve dolaysız belgesel film türüdür.

Bu belgesel film türünün en önde gelen özellikleri kurgunun kullanılması, renkli çekimin önem kazanması, yavaşlatılmış ve hızlandırılmış devinimlerin kullanılması ve alıcıyla elde edilecek görüntünün anlaşılır olmasıdır.

Toplumsal devinim hayallerinin ardındaki gerçeklere ışık tutan araştırma belgeselleri, belli bir örgütün, bir grubun, bir kesimin bir gerçeği ayrı bir yapıda sunması kuşkusundan da yola çıkarak, bu kuşkuları kanıtlamaya çalışabilir. Belgesel filmin, sanat değeri taşımayan araştırma belgesellerinde aşağıdaki iki noktanın dikkate alınması gerekir;

1 – Araştırma belgesellerinde görüntünün anlaşılır olması için alıcının araştırmayı en iyi biçimde yansıtacak bir noktaya ya da mekana yerleştirilmesi gerekmektedir.

2 – Araştırma belgesellerinin bazılarında konuyu ayrıntılarıyla saptamak, kaydetmek amacıyla mikroskop, teleskop, röntgen ve diğer teknik araç ve gereçler kamerayla birlikte kullanılır. Animasyonlar ile desteklenebilir.

Bu tür belgesellerde, önce konu tanıtılıp kavramlar tanımlanır. Daha sonra sırasıyla tüm yeni bilgiler işlenerek ortaya konulur.
Kaynak
Belgesel Filmin Yapısal Gelişimi ve Türkiye’ye Yansıması
Yrd. Doç. Dr. Simten GÜNDEŞ ÖNGÖREN

Bilimsel Belgesel

Genellikle bilimsel araştırma ve bulguların sonuçlarını önceden tasarlanmış bir biçimde örneklendirerek anlaşılması kolay durumda ortaya koyan belgesel türüdür.

Kurgu ve kurgu yardımıyla açıklamanın önem kazanması, istenildiğinde çizgi ve canlandırmanın da kullanılabilmesi ve bazılarının sanat niteliği taşıması gibi özellikleri bulunan bilimsel belgeseller zaman zaman da eğitici nitelik taşırlar.

Açıklık ve bilgilendirme özelliği taşıyan bu belgesellerde belgeselcinin öğrenme ortamı yaratmak gibi bir sorumluluğu da bulunmaktadır.

Okul içi ve okul dışı eğitime yardımcı ders gereci işlevi de gördürülen ve bundan ötürü öğretici film adı altında da bilinen bu tür filmlerde;

* Eğitimin ilkelerine uyularak yaş ve bilgi düzeyi önceden belirlenen ve bilinen izleyiciye uygun bir biçimde hazırlanır,
* Araştırma filmlerinin bir çok özelliklerini kendinde taşır,
* İzleyicinin ilgisini çekmesi ve dikkatini canlı tutması gerekir,
* Açıklamalar görüntüler kadar önemlidir.
Kaynak
Belgesel Filmin Yapısal Gelişimi ve Türkiye’ye Yansıması
Yrd. Doç. Dr. Simten GÜNDEŞ ÖNGÖREN

Tarih Belgeseli

Tarih belgeselinde tarih içerisindeki gerçeklerin doğruluğu ve anlamı önem kazanmaktadır. Tarih belgesel filmlerinin amacı, tarihi gerçekleri doğruya uygun bir biçimde yansıtarak değişik toplumların dününü aydınlatarak bugün ve gelecek için alınması gereken kimi önlemlerle ilgili bir takım sonuçlar çıkarmaktadır.
Kaynak
Belgesel Filmin Yapısal Gelişimi ve Türkiye’ye Yansıması
Yrd. Doç. Dr. Simten GÜNDEŞ ÖNGÖREN

Propaganda Belgeseli

Birey yada toplulukların belli bir görüş ya da amaç doğrultusunda etkilenebilecekleri biçimde bilgilendirilmesi olarak niteleyebileceğimiz propaganda, zamanla belgesel sinemanın temel amaçlarından biri olmuştur.

Genel olarak tanıtma, bilgilendirme, eğitim ve amaçlanan doğrultuda etkileme niteliklerinin içeren propaganda belgeselleri geçmişte de görüldüğü gibi günümüzde de belgesellerin önemli bir türü olmaktadır.

2. Dünya Savaşı ile büyük bir patlama yapan propaganda belgesel filmleri önceleri eğitim amacıyla kullanılırken daha sonraları içine hile ve saptırmaların katılmasıyla belgesel niteliğini kaybederek yozlaşmıştır. Özellikle televizyon alıcısı ve teypleriyle istendiğinde gerçeği değiştirme yoluna gidilebildiği için bu tür filmler aracılığıyla değişik hileler kullanılarak oluşturulmaya çalışılan gerçekdışı gerçekler zamanla değerini yitirmiştir.

2. Dünya Savaşı ile birlikte o zamana kadar görülmeyen bir biçimde yaygınlaşan propaganda belgeselleri genellikle; silahlı kuvvetlere eğitici ve moral verici, halkın moralini pekiştirici ve savaşın ilerlemesi konusunda halkı bilgilendirmeyi, hedeflere ulaşmak için bir kesimi cesaretlendirmeyi ve diğerlerinin de çabalarını haber vermeyi amaçlayan belgesel film türüdür.

Türkiye’de zaman zaman devletin çeşitli organları tarafından yaptıkları yenilikleri, gelişmeleri halka açıklamak öncelikle TRT olmak üzere bir çok yapım şirketine ısmarlama film yaptırılmıştır. Bu filmlerden bazıları yönetmenin tercihi üzerine belgesel formatında üretilmiştir. Bu belgeseller bakış açısı ve taraflılığı nedeniyle propaganda belgeselidir.
Kaynak
Belgesel Filmin Yapısal Gelişimi ve Türkiye’ye Yansıması
Yrd. Doç. Dr. Simten GÜNDEŞ ÖNGÖREN

Derleme Belgesel

Önceden yaşanmış olaylarla ilgili elde bulunan belge ve filmlerin kurgu yardımıyla yeniden düzenlenerek değişik bir anlayış içerisinde sunulmasıyla ortaya çıkan belgesel film türüdür.

Önceden çekilmiş belge filmlerinin ve kurgunun önem kazandığı derleme belgeselleri, belgesel filmcilerin kendi yaşadığı çağdan daha eski olayları, konu ve sorunları izleyicilere kendi anlayışıyla iletmek amacıyla ortaya çıkar.

Derleme belgesellerin özellikleri şöyle sıralanabilir:

* Belgeselci işlemek istediği konu, sorun ve olayla ilgili daha önce çevrilmiş belgesel türdeki filmleri araştırıp, inceleyip ayırmak, seçtiği parçaları yeni bir bütün oluşturmak üzere bir araya getirir,

* Çalışma alanı sınırlı olup belgeselci, ancak daha önce ortaya çıkmış gereçleri ve malzemeleri yeni bir anlayışla kullanarak istediklerini izleyiciye anlatmak zorundadır.

* Belgeselci bu gereçleri istediğini anlatmak amacıyla kullanmak için kurgunun tüm olanaklarından yararlanır.

Derleme belgesel türüne birleştirilmiş belgesel ismi de verilir.
Kaynak
Belgesel Filmin Yapısal Gelişimi ve Türkiye’ye Yansıması
Yrd. Doç. Dr. Simten GÜNDEŞ ÖNGÖREN

Arkeoloji Belgeseli

Bilimsel araştırma belgeseli konusuna giren ve arkeoloji konusunu ele alan belgesel türüdür. Günümüzde yaşamayan bir kültürden veya nesli tükenmiş bir canlıdan arta kalan belgelerden yararlanılarak, bilisel araştırma belgeselinin kullandığı metotlara dayanarak hazırlanır. Gerektiğinde animasyonlar kullanılır.

Arkeoloji belgesellerinin ayrı bir dal olarak ele alınmasının nedeni, dünya belgeselcileri tarafından böyle bir belgesel türünün benimsenmesinden kaynaklanmaktadır. Bu konuda Arkeoloji Belgeselleri Festivali yapılmaktadır.

Kaynak
Belgesel Filmin Yapısal Gelişimi ve Türkiye’ye Yansıması
Yrd. Doç. Dr. Simten GÜNDEŞ ÖNGÖREN

Spor Belgeseli

Konu spor da olsa belgeselin mutlaka bir öyküsünün olması gerekir. Örnek olarak sadece bir taraftarın, günlük yaşantısında başından geçen konuyla ilgili olaylarla, onun duygu düşünceleriyle, karşıt fikirlerle çatışmasıyla, arkadaşlarıyla takımını konuşmasına, maça gitmeye hazırlanışından, maç sırasındaki tepkilerine ve maçtan sonraki duygularına kadar süre gelen bir öyküde, bir futbol takımının anlatılması spor belgeselidir.

Bir atletin hayat hikayesini anlatmak, sadece belgelemek olarak kabul edilir. Ancak o atletin bir turnuvaya yaptığı zorlu hazırlık öyküsünden yararlanarak, atletin hayat hikayesine de değinmek spor belgeseli olmaktadır.

Bir spor dalının belgelere dayanan tarihsel gelişimini konu alan filmlere de belgelemek denebilir. Oysa bu belgesel türünde amaç spor dalının tanıtımını yaparken, kuralları, çeşitleri ve turnuvaların özellikleri hakkında bilgi vermeye kadar geniş bir yelpazeyi konu alsa da bir öyküden yola çıkmak gerekir.

Bir sporcunun yaşam biyografisi spor belgeseli sayılmaz. Sporcunun yaşadığı bir olay veya topluma kazandırdıklarının tarihsel değerinden yola çıkılarak senaryolaşan öykü spor belgeselinin konusudur.

Dünyada yapılan olimpiyat, dünya şampiyonaları, turnuvaların baştan sona veya tarihsel gelişimini, hikayesini anlatan ve gerek belgelere, eski röportajlara dayanan, gerekse turnuva sonrası düşüncelerin yer aldığı röportajlara, belgelere, hatta belgesellere dayanan yeni düzenlemeler spor belgeseli değildir.

Örnek
Local Derby
Kaynak
Carolina Belgesel Film Festivali Sempozyumu Raporları

About these ads

Entry filed under: - Belgesel Sinema, Kamera Arkası. Tags: .

Belgesel Sinema Belgesel Tarihi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

Trackback this post  |  Subscribe to the comments via RSS Feed


Kategoriler

Son Yorumlar

asinema on Sözlerin Ötesinde

Blog Stats

  • 158,002 hits

Takip Et

Her yeni yazı için posta kutunuza gönderim alın.

%d blogcu bunu beğendi: